Adam Zagajevski

Veliki poljski i svetski pesnik i esejista Adam Zagajevski preminuo je preksinoć u Krakovu, saopštila je izdavačka kuća „Arhoipelag”.

Adam Zagajevski je rođen u Lavovu, u današnjoj Ukrajini, 1945. godine. Posle okončanja Drugog svetskog rata porodica Zagajevski preselila se u Gljivice, grad u Šleskoj. Zagajevski je studirao filozofiju i psihologiju u Krakovu, gde je, radeći kao profesor filozofije, živeo do 1980. godine. Bio je istaknuti predstavnik poljskog književnog Novog talasa. Njegove pesme pisane tokom sedamdesetih i osamdesetih godina predstavljaju jedan od najupečatljivijih primera socijalnog verizma u evropskoj poeziji tog vremena.

Početkom osamdesetih godina Zagajevski se preseljava u Sjedinjene Američke Države, gde je bio univerzitetski profesor u Teksasu, dok je jedan deo svake godine živeo u Parizu. Posle pada Berlinskog zida, Zagajevski gradovima u kojima živi ponovo pridružuje i Krakov, u kome je poslednjih godina najviše i boravio.

Druga velika faza u poeziji ovog pesnika počinje devedesetih godina. Obeležena poetikom magijskog verizma, poezija Adama Zagajevskog u ovom periodu okreće se tihom, suptilnom i promišljenom preispitivanju ljudske svakodnevice, kao i malim čudima i mistici malih stvari u svakodnevnim okolnostima.

Jedan je od najprevođenijih poljskih pesnika, njegove pesme i eseji objavljeni su na svim vodećim svetskim jezicima. Zagajevski je rano počeo da bude prevođen na srpski jezik i u prevodima Petra Vujičića i Biserke Rajčić na srpski jezik je preveden veći deo njegovog opusa. Cenjen i poštovan u nekoliko generacija srpskih pesnika, Adam Zagajevski je boravio u aprilu 2008. godine u Beogradu i Novom Sadu, kao gost svog srpskog izdavača „Arhipelaga”. Njegovo književno veče u Kulturnom centru Beograda jedan je od najposećenijih književnih događaja u Beogradu u toj deceniji. Iz pesnikovog susreta s Beogradom nastala je i pesma „Autoportret” koja je objavljena u knjizi „Nevidljiva ruka”: „april u Beogradu, boginje nedavnog rata, / nabujao Dunav podseća na bezbrižnu mladost u Nemačkoj...”

Zagajevski je dobitnik većine najprestižnijih međunarodnih nagrada za poeziju. Među nagradama koje je ovaj pesnik dobio nalazi se i Evropska nagrada za poeziju „Petar Krdu”, koja mu je dodeljena u Vršcu 2014. godine, Međunarodna nagrada „Književni plamen” koja mu je dodeljena u Podgorici 2018, kao i nagrada „Atlas evropske lirike”, koju je primio u Banjaluci 2019. godine. Zagajevski je godinama pominjan kao jedan od najozbiljnijih kandidata za Nobelovu nagradu za književnost.

Poznate su njegove knjige pesama: „Saopštenja”, „Mesarnice”, „Pismo”. „Oda množini”, „Putovati u Lavov”, „Platno”, „Ognjena Zemlja”, „Žeđ”, „Antene” i „Nevidljiva ruka”. Najvažnije knjige eseja Adama Zagajevskog su „Mali Larus” i „Odbrana vatrenosti”.

U izdanju „Arhipelaga” objavljene su pesničke knjige Adama Zagajevskog „Antene” i „Nevidljiva ruka”, kao i knjiga eseja „Odbrana vatrenosti”.